Ć
 
 
E
 
 
 
 
I
 
 
 
 
Ł
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
X
 
 
 
Ź
 
Hasła szersze: Polityka i społeczeństwo
Hasła węższe: 
Fundacja im. Brata Alberta
Hasło główne: Niepełnosprawni

Niepełnosprawni

 

Niepełnosprawność (wg definicji przyjętej w 1980 roku przez Światową Organizację Zdrowia - WHO) to ograniczenie lub brak zdolności do wykonywania czynności w sposób lub w zakresie uważanym za normalny dla człowieka, wynikające z uszkodzenia i upośledzenia funkcji organizmu. Termin niepełnosprawność zastąpił wiele pojęć ogólnych przyjętych w społeczeństwie tj.: ułomność, upośledzenie, niedołężność. Z osoby niepełnosprawne zgodnie z WHO uważa się osoby, które nie mogą samodzielnie, częściowo lub całkowicie zapewnić sobie możliwości normalnego życia indywidualnego i społecznego na skutek wrodzonego lub nabytego upośledzenia fizycznego lub psychicznego.
W latach 90. XX wieku zaczęło zmieniać się podejście do niepełnosprawności jako jedynie indywidualnego, medycznego problemu człowieka. Zwrócono uwagę również na aspekt psychospołeczny obejmujący życiowe problemy osób niepełnosprawnych, np. utrudnienia i bariery uniemożliwiające uczestniczenie w życiu społecznym. W wyniku tych zmian osoba niepełnosprawna postrzegana jest nie tylko jako jednostka z problemami chorobowymi, wymagająca opieki medycznej, ale jako członek społeczności, którego prawa człowieka dotyczą w takim samym stopni jak resztę społeczeństwa.
W Polsce najważniejszymi aktami prawnymi regulującymi uprawnienia i status osoby niepełnosprawnej są: Konstytucja RP (art. 32. pkt.2), uchwalona przez Sejm w 1997 roku Karta Praw Osób Niepełnosprawnych oraz ustawa z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92). Ustawa definiuje osoby niepełnosprawne, jako osoby, których stan fizyczny, psychiczny lub umysłowy trwale lub okresowo utrudnia, ogranicza bądź uniemożliwia wypełnianie ról społecznych, a w szczególności zdolności do wykonywania pracy zawodowej, jeżeli uzyskały odpowiednie orzeczenie ( o zakwalifikowaniu do jednego z trzech stopni niepełnosprawności, o niezdolności do pracy lub o niepełnosprawności przed ukończeniem 16 roku życia). Ustawa wyróżnia trzy stopnie niepełnosprawności: znaczny, umiarkowany, lekki. Procedura orzekania o niepełnosprawności jest dwuinstancyjna, na poziomie powiatu i województwa zajmują się tym specjalnie powołane zespoły (zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności). Natomiast o niezdolności do pracy orzeka lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wynikające z ustawy zadania na rzecz osób niepełnosprawnych realizują organy administracji rządowej oraz organy samorządowe. Zadnia te mogą być także zlecone do realizacji organizacjom pozarządowym.
Zgodnie z danymi z Narodowego Spisu Powszechnego 2002 liczba osób niepełnosprawnych ogółem wynosiła blisko 5,5 mln, w tym około 4,5 mln posiadało prawne potwierdzenie faktu niepełnosprawności, a 4,3 mln spośród nich stanowiły osoby w wieku 15 lat i więcej. Od tamtego czasu liczba tych ostatnich systematycznie spadała iw 2010 roku wynosiła prawie 3,4 mln osób co stanowiło 10,4% ludności w tym wieku.

 

17 listopada 2011 r.
Mirosława Starzycka

 

Bibliografia: