Ć
 
 
E
 
 
 
 
I
 
 
 
 
Ł
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
X
 
 
 
Ź
 
Hasła szersze: Medale i odznaczenia
Hasła węższe: 
Brak
Hasło główne: Sprawiedliwi wśród Narodów Świata

Sprawiedliwi wśród Narodów Świata

 

Tytuł ustanowiony w 1953 roku przez Instytut Yad Vashem, przyznawany tym, którzy w czasie Holocaustu ratowali Żydów od zagłady. Wyróżnieni otrzymują honorowe obywatelstwo Izraela, medal ze swoim imieniem, nazwiskiem i sentencją z Talmudu: „Kto ratuje jedno życie – ratuje cały świat” oraz dyplom honorowy. Zapraszani są również do Jerozolimy w celu posadzenia drzewa w Ogrodzie (Alei) Sprawiedliwych, obok którego umieszczana jest tablica z nazwiskiem i imieniem Sprawiedliwego i nazwą jego kraju.
Przed ustanowieniem tytułu uhonorowaniem Polaków niosących pomoc Żydom w czasie II wojny światowej zajmował się Centralny Komitet Żydów w Polsce. Po jego przekształceniu w Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce, obowiązek ten przejął Żydowski Instytut Historyczny. Po uchwaleniu tytułu przekazał on Instytutowi Yad Vashem zebraną dokumentację.
Jerozolimski instytut zbiera relacje świadków i dokumenty z wszystkich krajów okupowanych przez Niemców, a komisja społeczna, na czele z sędzią Sądu Najwyższego Izraela, bada je i podejmuje decyzję o przyznaniu tytułu i medalu. Do końca 2010 roku przyznano 23 788 tytułów osobom z 45 krajów, wśród których było 6 266 Polaków, co czyni z nich najliczniejszą grupę Sprawiedliwych.
Uhonorowani Polacy w 1985 roku powołali Polskie Towarzystwo Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata. Celem Towarzystwa jest szerzenie wiedzy o okupacji, Zagładzie i działaniach Sprawiedliwych, a także walka z antysemityzmem i ksenofobią. Od 1999 roku uchwałą Sejmu odznaczonym osobom przyznano prawa kombatanckie.
W gronie polskich Sprawiedliwych wśród Narodów Świata są również mieszkańcy ziemi chrzanowskiej. W 2008 roku Instytut Yad Vashem przyznał pośmiertnie ten tytuł państwu Walerii i Józefowi Trębaczom z Chrzanowa, którzy ukrywali ponad 3 lata Żyda Pinkusa Jakubowicza.

www.sprawiedliwi.org.pl
www.yadvashem.org

 

7 lipca 2011 r.
Mirosława Starzycka

 

Bibliografia:

  • CAŁA, Alina, ZALEWSKA, Gabriela. Sprawiedliwi wśród Narodów Świata. [w:] Historia i kultura Żydów polskich: słownik. CAŁA, Alina ( i in.). Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne SA., 2000, s.314
  • Polskie Towarzystwo Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. [w:] Polscy Sprawiedliwi [www.sprawiedliwi.org.pl]. [dostęp: 7 lipca 2011 r.]. Dostępny w Internecie: http://www.sprawiedliwi.org.pl/pl/cms/polskie-towarzystwo-sprawiedliwych/
  • About the Righteous. Statistics. [w:] Yad Vashem The Holocaust Martyrs' and Heroes' Remembrance Authority [www.yadvashem.org]. 2011. [dostęp: 7 lipca 2011]. Dostępny w Internecie: http://www1.yadvashem.org/yv/en/righteous/statistics.asp