Ć
 
 
E
 
 
 
 
I
 
 
 
 
Ł
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
X
 
 
 
Ź
 
Hasła szersze: Zabytki w Chrzanowie
Hasła węższe: 
Brak
Hasło główne: Rynek w Chrzanowie

Rynek w Chrzanowie

 

Znajdujący się tu zespół kamienic, w  większości XIX – wiecznych , jest wpisany do rejestru zabytków. Chyba najciekawszą z nich jest zbudowana w latach 1905-1907 dwupiętrowa kamienica secesyjna oznaczona nr 13  (uprzednio nr 22). Posiada ona fasadę z glazurowanej cegły z bogatą dekoracja plastyczną zawierającą m. in. Ornamenty w kształcie stylizowanych liści kasztanowca. Projekt kamienicy wyszedł prawdopodobnie z pracowni katowickiego architekta Józefa Kutza. Kamienica posiadała jeszcze dwa balkony, które jednak usunięto w 1965 r. budynek należał  do Jakuba Braunera (właściciela cegielni w Kościelcu), którego inicjały nadal widnieją w kartuszu nad drzwiami balkonowymi drugiego pietra. Po nim właścicielem był Szymon Sternfeld
Rynek w ostatnim czasie znacznie zmodernizowano. Większość kamienic odremontowano, odnowiono elewacje, zmieniono też płytę rynku.
Zabytkowy charakter przejawia się obecnie głównie w jego układzie – na planie kwadratu z rozchodzącymi się z rogów ulicami Krakowską, Świętokrzyską, Kadłubek oraz Mickiewicza.
Pierwotnie, jeszcze w połowie XIX w., większość budynków w rynku była drewniana z podcieniami. Centralne miejsce zajmował niegdyś drewniany ratusz. Sam rynek był wybrukowany i stanowił miejsce odbywających się wówczas targów. Przywileje targowe były jedną z przyczyn rozwoju miasta jako centrum handlowego regionu. Na rynku znajdowała się studnia, widoczna na starych pocztówkach z miasta.
W dawnych miastach od starożytności do XIX w., główny plac pełniący funkcję centralnego ośrodka gospodarczego  i społecznego  życia miasta. W starożytnej Grecji rolę rynku spełniała agora, a w miastach rzymskich – forum. Rynki miast średniowiecznych miały zwykle  zarys przypadkowy i nieregularny i dopiero w XII-XIII w. uzyskały formę prostokąta usytuowanego pośrodku regularnego  planu miasta. W większych miastach rynki były obrzeżone  zwartą, ciągłą zabudowa składająca się z wielotraktowych  i wielokondygnacjowanych kamienic mieszczańskich. Pośrodku rynku wznosił się ratusz oraz rożne obiekty handlowe (sukiennice, kramy, jatki, budy itp.) tworzące tzw. blok śródrynkowy. Wolne od tej zabudowy części rynku wykorzystywano na targowiska oraz jako miejsca zebrań i uroczystości publicznych. W czasach nowożytnych rola rynku sprowadzała się głównie do pełnienia funkcji reprezentacyjnego placu miejskiego, najczęściej wolnego od zabudowy (oprócz ratusza). W Polsce do najpiękniejszych należą rynek w Krakowie, Wrocławiu, Zamościu, Warszawie, Poznaniu i Toruniu.

15 listopada 2011 r.
Katarzyna Kowalska

Bibliografia:  

  • Rynek w Encyklopedia architektury. PEVSNER, Nikolaus i in. Warszawa: Wydawnictwo Artystyczne i Filmowe, 1992, s. 317 , ISBN 83-221-0574-6
  • Rynek w Ilustruwana encyklopedia dla wszystkich.SZOLGINA, Witold.Warszawa : Wydawnictwa Naukowo - Techniczne, 1982, s. 341, ISBN 83-204-0291-3
  • Chrzanów i okolice. Przewodnik Turystyczny. Kraków : Compass, 2008. ISBN 978-83-60240-86-1

http://www.chrzanow.pl/