Ć
 
 
E
 
 
 
 
I
 
 
 
 
Ł
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
X
 
 
 
Ź
 
Hasła szersze: Ludzie
Hasła węższe: 
Brak
Hasło główne: Krawczyński Zdzisław

Krawczyński Zdzisław

 

Zdzisław Krawczyński (ps. „Orzeł Skalny”) urodził się w 1893 roku w Muszynie w rodzinie radcy sądowego Władysława Krawczyńskiego. Dzieciństwo i młodość spędził w Wadowicach, gdzie ukończył szkołę ludową. Naukę kontynuował w Krakowie w Gimnazjum Św. Anny gdzie maturę zdał z wynikiem celującym.
Już jako młody chłopak wyruszał w piesze wycieczki przemierzając Beskidy, Tatry, Bieszczady czy Słowackie Rudawy, ale także zabór rosyjski wzdłuż Niemna. W wieku 17 lat zaczął pisać wiersze inspirowane magią i krajobrazem gór. W 1909 roku ukazały się jego wiersze Trzy Korony, Czorsztyn, Ruiny Czorsztyna.
W latach 1913 - 1918 studiował na wydziale filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego historię, filologię polską, geografię, filozofię i pedagogikę. W czasie studiów został członkiem Akademickiego Klubu Tatrzańskiego i TOPR-u. Po ukończeniu studiów w roku 1918 rozpoczął pracę nauczyciela w gimnazjum w Kolbuszowej, a następnie w Strzyżowie, skąd w 1921 roku trafił do Chrzanowa.
W gimnazjum im. St. Staszica uczył języka polskiego, historii, geografii oraz propedeutyki filozofii. Od pierwszych dni pobytu w Chrzanowie związał się również z drużyną harcerską, gdzie prowadził obozy. Po jednej z wycieczek w Tatry Wysokie młodzież nadała mu pseudonim „Orzeł Skalny”. Do chrzanowskiego gimnazjum wprowadził nowe metody pedagogiczne opierające się na bezpośrednim kontakcie z młodzieżą podczas wędrówek i innych pozalekcyjnych zajęć, czym zyskał sobie sympatię i podziw wychowanków.
Oprócz pracy pedagogicznej warta uwagi jest również jego działalność naukowa oraz literacka. W 1931 roku obronił pracę doktorską z filozofii. W latach 1925-1930 na łamach „Głosu Narodu” zamieszczał swoje polemiczne artykuły na temat wychowania młodzieży. Publikował również w gimnazjalnym pisemku „Nad poziomy”. Własnym nakładem wydał dzieło pt. „Z rozważań nad wychowaniem nowego człowieka”. Jest autorem książki „Wierszowany katechizm”, broszury „Garść dowcipów z czasów wojny i okupacji niemieckiej”, licznych wierszy, a także pieśni harcerskich. Szereg z nich został wydany w książeczce pt. Nowe pieśni harcerskie i wiersze wybrane.
Ważną kartę w biografii Profesora stanowi działalność w czasie okupacji niemieckiej. Po wybuchu II wojny światowej zaangażował się w organizację tajnego nauczania w Chrzanowie, skąd w 1940 uciekł przed aresztowaniem do Karniowic. Tutaj czynnie zaangażował się w walkę podziemną w Szarych Szeregach jako kurier i przewodnik partyzantów, za co otrzymał dyplom „Rodziny gadów” – krakowskiej organizacji konspiracyjnej.
Po wojnie Krawczyński wrócił do Chrzanowa na posadę nauczyciela gimnazjum, którą piastował do 1947 roku, kiedy został zwolniony w ramach tzw. „czystek” ideologicznych. W latach 1947-1956 przebywał w Tarnowie. Po „odwilży” w 1956 roku wrócił do Chrzanowa, ale nie podjął ponownie pracy nauczycielskiej, czego powodem była ujawniająca się choroba Parkinsona. Po długiej chorobie Z. Krawczyński zmarł 9 kwietnia 1965 roku w krakowskiej Klinice Neurologicznej. Pochowany został na cmentarzu w Chrzanowie, a kondukt żałobny prowadził biskup krakowski – Karol Wojtyła.
Z. Krawczyński zaszczepił w chrzanowskiej młodzieży swoje zamiłowanie do gór i krajoznawstwa oraz chęć poznania przyrody i dziejów swojego kraju, czym na trwałe zapisał się w historii ruchu turystycznego w Chrzanowie. Wśród późniejszych propagatorów turystyki w Chrzanowie można znaleźć wielu jego wychowanków. Od 1997 roku chrzanowski hufiec ZHP nosi jego imię, również Koło Przewodników Terenowych i Beskidzkich Oddziału PTTK w Chrzanowie obrało go za patrona. Jego imieniem nazwano jedną z ulic w Chrzanowie.

 

30 czerwiec 2011 r.
Starzycka Mirosława

 

Bibliografia:

  • GAWEŁ, Tadeusz. Orzeł Skalny. Wyd. 1. Kraków: Wydawnictwo „Czuwajmy”, 1997. 117s. ISBN: 83-86783-27-3