Ć
 
 
E
 
 
 
 
I
 
 
 
 
Ł
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
X
 
 
 
Ź
 
Hasła szersze: Związek Harcerstwa Polskiego
Hasła węższe: 
Brak
Hasło główne: Związek Harcerstwa Polskiego. Hufiec Trzebinia

Związek Harcerstwa Polskiego. Hufiec Trzebinia


Dzieje harcerstwa w Trzebini sięgają roku 1924 kiedy ks. Marian Luzar założył pierwszy harcerski klub dyskusyjny. W przeciągu kilku lat powstały drużyny żeńskie, męskie i zuchowe. W 1926 rozpoczęła działanie Komenda Hufca Harcerek, którą opiekowała się Julia Żywicka. Rok później utworzono starszoharcerski krąg Instruktorów „Znicz” i grupę harcerzy starszych „Czarnokrucza gromada”. Dzięki staraniom ks. Luzara harcerze otrzymali budynek przy ul. Kolejowej – tzw. Dom Ludowy, który jest siedzibą hufca do dzisiaj.  W 1939 r. hufiec trzebiński skupiał drużyny z Alwerni, Balina, Ciężkowic, Młoszowej, Krzeszowic, Karniowic, Woli Filipowskiej, Bolęcina, Libiąża, Płazy, Trzebionki i Sierszy – łącznie 2000 osób. Harcerze organizowali i uczestniczyli w akcjach letnich i zimowych, brali udział w obchodach świąt państwowych, jak również w lokalnych imprezach. W Domu Ludowym organizowali występy artystyczne, płatne dancingi i imprezy, z których finansowano akcje letnie.  Ponad to, przy hufcu działał 200-osobowy chór mieszany pod kierunkiem ks. Luzara, orkiestra mandolinistów i kwartet męski.  Od 1935 w strukturach hufca działał również Harcerski Oddział Szybowcowy. W latach 1925-1939 harcerze z Trzebini prowadzili na Wileńszczyźnie akcje na rzecz rozwoju kulturalnego.

W 1939 roku prowadzono szkolenia służb porządkowych, sanitarnych i przeciwpożarowych. Po wybuchu wojny harcerzy oddelegowano na posterunki przy obiektach strategicznych, na poczcie czy do zakładów pracy gdzie mieli zapobiegać akcjom sabotażu i dywersji. Podjęto również działalność konspiracyjną w trzech grupach wiekowych: „Zawiszacy” (12-15 lat), Bojowe Szkoły (15 – 18 lat), Grupy Szturmowe (powyżej 18 lat). Harcerze organizowali tajne nauczanie, uczestniczyli w akcjach wywiadowczych, prowadzili radiowy nasłuch, zdobywali broń, pomagali rannym i uciekinierom z obozów koncentracyjnych i pracy. Należeli do Organizacji Orła Białego, działali w oddziałach sabotażowo-dywersyjnych i partyzanckich.  Podczas działań wojennych zginęło 32 trzebińskich harcerzy.

W 1945 trzebińskie hufce harcerek i harcerzy wznowiły działalność, a ich komendantami powołano Franciszka Jędrzejczyka i Helenę Brożynę. Trzy lata później nastąpiło połączenie hufców. Harcerstwo krzewiło kulturę ludową poprzez organizowanie imprez artystycznych, ognisk i festynów. W latach 1945-1950 istniało 14 drużyn harcerzy, 11 drużyn harcerek i 11 gromad zuchowych. Natomiast rozwiązaniu uległa najstarsza drużyna męska – „Czarnokrucza”. Podobnie jak na Wileńszczyźnie przed wojną Hufiec Trzebinia organizował obozy na Ziemiach Odzyskanych w celu repolonizacji tamtych terenów.

Lata 1950-1956 to okres zawieszenia działalności ZHP na terenie całego kraju.  W zamian za zlikwidowany Związek powołano Organizację Harcerską podporządkowaną Związkowi Młodzieży Polskiej, która odeszła od metodyki harcerskiej, co skutecznie zniechęciło starych instruktorów do działania w nowych strukturach. Do reaktywacji harcerstwa doszło w 1956 roku.  Na szczeblu powiatu zorganizowano Komendę hufca, a w Trzebini utworzono podhufiec. W takim kształcie organizacja harcerska funkcjonowała do 1960 roku kiedy zlikwidowano podhufiec Trzebinia. W latach 70-tych w Trzebini-Sierszy mieście i gminie oraz w Myślachowicach utworzono tzw. Ośrodki ZHP. W 1975 roku utworzono osobny Hufiec Trzebinia, nad którym kierownictwo objęli – druh Leszek Stolarz i druhna Irena Piątek, która pełni funkcję komendanta od 1984 roku do dnia dzisiejszego.

 

26 maja 2011 r.
Mirosława Starzycka

 

 

Bibliografia:

  • 70 lat Związku Harcerstwa Polskiego Ziemi Chrzanowskiej 1920-1990. Chrzanów: [b.w.], 1990. 40 s.
  • GAWEŁ, Tadeusz; SCHUMACHER, Ryszard. Ocalić od zapomnienia. Ks. Marian Luzar i Jego harcerze. Wydano w 80-tą rocznicę Harcerstwa w Trzebini. Wyd. I. Kraków: Wydawnictwo „Czuwajmy”, 2003. 309 s. ISBN: 83-86783-94-X
  • KIRYK, Feliks (red.). Trzebinia. Zarys dziejów miasta i regionu. Kraków. Wydawnictwo i Drukarnia SECESJA. 1994. 725 s. ISBN: 83-86077-21-2
  • Bogu, Polsce i bliźnim. Historia ZHP w Trzebini 1924-1939 (cz. I). Przełom, 2005, nr 2, s. 29
  • Ojczyźnie służ. Przełom . Historia ZHP w Trzebini 1939-1945 (cz. II). Przełom, 2005, nr 3, s. 29
  • Upolitycznienie apolitycznych. Historia trzebińskiego hufca ZHP (cz.II). Przełom, 2005, nr 4, s. 29
  • Zaczerwienieni. Przełom, 2005, nr 5, s. 29

 

 

 

Bibliografia regionalna: Związek harcerstwa Polskiego. Hufiec (Trzebinia)